جراحیهای ستون فقرات یک روش درمانی است که برای مشکلاتی مانند دیسک و انحنای ستون فقرات استفاده میشود. این جراحی ممکن است نیازمند دسترسی کامل به مهرهها باشد. این جراحی به چند روش انجام میشود و برای درمان بیرون زدگی دیسک، انحنای دیسک و مشکلات مربوط به ستون فقرات استفاده میشود. در ادامه با ما همراه باشید تا با جراحی ستون فقرات و روش های انجام این جراحی بیشتر آشنا شوید.
فیلم جراحی ستون فقرات دکتر محمد جواد دهقانی فیروزآبادی فوق تخصص جراحی ستون فقرات را مشاهده کنید:
جراحی اورژانسی ستون فقرات
جراحی ستون فقرات چیست؟
جراحی ستون فقرات یکی برای درمان بیماریها و آسیبهای شدید ستون مهرهها انجام میشود. ستون فقرات به عنوان محور اصلی بدن وظیفه حمایت، حفظ تعادل و انتقال پیامهای عصبی از مغز به سایر اندامها را بر عهده دارد. هرگونه آسیب یا بیماری در این ناحیه میتواند باعث درد مزمن، محدودیت حرکتی یا حتی مشکلات عصبی جدی شود.
جراحی ستون فقرات زمانی توصیه میشود که درمانهای غیرجراحی مانند دارو، فیزیوتراپی یا تزریقهای ضدالتهاب نتوانند علائم بیمار را کنترل کنند. این جراحیها انواع مختلفی دارند؛ از جمله دیسککتومی برای برداشتن دیسک آسیبدیده، لامینکتومی برای برداشتن فشار از روی اعصاب، فیوژن یا جوش دادن مهرهها برای تثبیت ستون فقرات، و جراحیهای اصلاحی برای درمان انحرافاتی مثل اسکولیوز یا کیفوز.
هدف اصلی از جراحی ستون فقرات کاهش درد، بهبود عملکرد حرکتی، اصلاح تغییر شکلها و پیشگیری از آسیب بیشتر به اعصاب است. پیشرفت فناوریهای پزشکی باعث شده امروزه بسیاری از این عملها با روشهای کمتهاجمی و با دوره نقاهت کوتاهتر انجام شوند.
مزایای جراحی ستون فقرات
مزایای جراحی ستون فقرات شامل موارد زیر است:
- کاهش درد یکی از اصلیترین مزایای جراحی ستون فقرات، کاهش یا رفع دردهای شدید ناشی از دیسک کمر، تنگی کانال نخاعی یا فشار بر اعصاب است. این موضوع کیفیت زندگی بیمار را به طور چشمگیری بالا میبرد.
- بهبود عملکرد حرکتی بعد از جراحی، بسیاری از بیماران میتوانند راحتتر حرکت کنند، راه بروند و فعالیتهای روزمره را بدون محدودیت یا درد شدید انجام دهند.
- اصلاح ساختار ستون فقرات در مواردی مانند اسکولیوز یا کیفوز، جراحی میتواند انحراف یا بدشکلی ستون فقرات را اصلاح کند و وضعیت بدن بیمار را بهبود بخشد.
- پیشگیری از آسیبهای بیشتر برخی بیماریها یا آسیبها اگر درمان نشوند، ممکن است منجر به بدتر شدن شرایط یا آسیب دائمی به اعصاب شوند. جراحی میتواند از پیشرفت این مشکلات جلوگیری کند.
- افزایش کیفیت زندگی بیمارانی که قبل از عمل به دلیل درد یا محدودیت حرکتی نمیتوانستند فعالیتهای عادی داشته باشند، بعد از جراحی اغلب احساس آزادی و انرژی بیشتری پیدا میکنند.
- کاهش وابستگی به داروها با برطرف شدن درد و مشکلات عصبی، نیاز به مصرف طولانیمدت داروهای مسکن یا ضدالتهاب کمتر میشود که این موضوع عوارض جانبی داروها را هم کاهش میدهد.
بیشتر بخوانید: پیشگیری از قوز کمر

کاندیدای مناسب برای جراحی ستون فقرات
جراحی ستون فقرات معمولا زمانی توصیه میشود که درمانهای غیرجراحی مثل دارو، فیزیوتراپی، تزریقهای ضدالتهاب یا تغییر سبک زندگی دیگر تاثیری نداشته باشند. این عمل برای همه افراد ضروری نیست و بیشتر در شرایط خاص انجام میشود. افرادی که میتوانند کاندیدای مناسب جراحی باشند شامل موارد زیر هستند:
افراد با درد مزمن و شدید
بیمارانی که مدت طولانی دچار کمردرد یا گردندرد هستند و این درد با استراحت یا درمانهای ساده کاهش نمییابد، میتوانند از جراحی سود ببرند.
افراد با فشار روی اعصاب
وقتی دیسک بیرونزده یا تنگی کانال نخاع باعث فشار بر اعصاب ستون فقرات شود، بیمار ممکن است دچار علائمی مانند درد سیاتیک، بیحسی، ضعف عضلانی یا گزگز در پاها و دستها شود. در این حالت جراحی میتواند فشار را از روی اعصاب بردارد.
افراد با مشکلات حرکتی جدی
بیمارانی که به دلیل بیماری ستون فقرات در راه رفتن، ایستادن یا انجام فعالیتهای روزانه ناتوان شدهاند و کیفیت زندگیشان به شدت افت کرده است، کاندید جراحی محسوب میشوند.
بیماران با تغییر شکلهای شدید ستون فقرات
انحرافات شدید مانند اسکولیوز یا کیفوز که باعث درد و اختلال عملکردی میشوند، اغلب نیاز به جراحی اصلاحی دارند.
موارد اورژانسی
اگر آسیب یا بیماری ستون فقرات باعث بیاختیاری ادرار و مدفوع، ضعف پیشرونده یا خطر آسیب دائمی به نخاع شود، جراحی به سرعت لازم خواهد بود.
به طور کلی جراحی ستون فقرات بیشتر برای بیمارانی مناسب است که دیگر روشهای درمانی برایشان نتیجهبخش نبوده و درد یا محدودیت حرکتی به شکل جدی زندگی روزانه آنها را مختل کرده است.
جراحی های ستون فقرات برای درمان چه مشکلاتی به کار می رود؟
جراحی ستون فقرات برای درمان مشکلاتی همچون دیسک و انحنای ستون فقرات استفاده میشود. این مشکلات میتوانند شامل بیرون زدگی دیسک، انحنای دیسک، کیست سینوویال، آرتروپاتی فاست، اسکولیوزیس، از دست دادن کنترل حرکت یا مثانه، تنگی کانال نخاعی، تومور نخاع و دیسکها باشند. این جراحیها میتوانند بهبود دردهای کمر یا گردن را ایجاد کرده و برای درمان بیماریهای ستون فقرات موثر باشند.
بیشتر بخوانید: جراحی دیسک کمر با لیزر در کرج

تشخیص بیماری های ستون فقرات چگونه انجام می شوند؟
برای تشخیص بیماریهای ستون فقرات، انجام مراحل زیر توسط پزشک یا جراح متخصص لازم است:
- انجام معاینات فیزیکی توسط پزشک.
- انجام تستهای تصویربرداری مانند اشعه ایکس و MRI به منظور مشاهده و تشخیص دقیقتر مشکلات ستون فقرات.
- بررسی پیشینهی پزشکی بیمار توسط پزشک و انجام معاینات جسمانی.
این مراحل به منظور تشخیص دقیق مشکلات ستون فقرات و تعیین نیاز به جراحی یا درمانهای دیگر انجام میشود.
بیشتر بخوانید: علت درد شانه چیست؟
عمل ستون فقرات به چه روش هایی صورت می گیرد؟
جراحی ستون فقرات به چندین روش مختلف انجام میشود. متداولترین انواع روش های جراحی ستون فقرات عبارتند از:
درمان مشکلات ستون فقرات با لیزر
- عمل ستون فقرات با حداقل تهاجم: عمل ستون فقرات با حداقل تهاجم یا همان جراحی کم تهاجمی، یک روش جراحی است که از برشهای کوچک و تصویربرداری های پیشرفته برای دسترسی به محل جراحی استفاده میکند. این روش میتواند شامل جراحی آندوسکوپی ستون فقرات یا لیزر ستون فقرات باشد که از یک برش کوچک برای دسترسی به محل جراحی استفاده میکند.
- عمل جراحی جوش دادن مهرهها: جراحی فیوژن ستون فقرات یا جوش دادن مهرهها یک روش جراحی است که باعث میشود دو یا چند استخوان در ستون فقرات (مهرهها) به هم جوش داده می شوند. این روش جراحی برای اصلاح مشکلات استخوانهای کوچک ستون فقرات استفاده میشود و ذاتاً یک جراحی برای جوش دهی محسوب میشود. این جراحی ممکن است برای افرادی که با مشکلاتی همچون تنگی کانال نخاعی یا دیسکهای ستون فقرات روبرو هستند، توصیه شود. این روش جراحی میتواند بهبودی طولانیمدت و کاهش درد را فراهم کند و معمولاً از روشهای کم تهاجمی عمل ستون فقرات به شمار میرود.
- عمل جراحی LIF، TLIF، PLIF و ALIF: جراحیهای LIF، TLIF، PLIF و ALIF از جمله روشهای جراحی ستون فقرات هستند که برای درمان مشکلات مختلف استفاده میشوند.
- عمل جراحی تعویض دیسک: عمل تعویض دیسک برای درمان گیر افتادگی عصب یا فشردگی طناب نخاعی در ستون فقرات کمری یا گردنی انجام میشود. در این روش جراحی، دیسک کمر بیمار برداشته میشود و دیسک مصنوعی جایگزین دیسک اصلی بیمار میشود. متخصصان ممکن است این عمل جراحی را به جای جوش دادن مهرهها به بیماران جوانی که به آرتریت مبتلا نیستند، پیشنهاد دهند.
- عمل جراحی لامینکتومی: جراحی لامینکتومی یک روش جراحی است که در آن جراح بخشی یا تمام استخوان ستون مهره، را برمیدارد. این کار به کاهش فشار روی ریشههای یا عصبی نخاع کمک میکند. این روش معمولا برای کاهش فشار روی اعصاب نخاعی، درمان مشکل دیسک یا برداشتن تومور از ستون فقرات انجام میشود.
- عمل جراحی فورامینوتومی: جراحی فورامینوتومی یک روش جراحی است که برای درمان تنگی فورامن بین مهرههای فقرات استفاده میشود. این روش میتواند به تسکین دردهای عصبی مرتبط با تنگی فورامن کمک کند و باعث بهبودی علائم بیمار شود. این جراحی معمولاً به صورت کم تهاجمی انجام میشود و میتواند باعث بهبود وضعیت بیمار شود.
بیشتر بخوانید: کمر درد در سالمندان چگونه قابل درمان است؟

چه زمانی انجام عمل ستون فقرات برای بیمار ضروری است؟
عمل ستون فقرات در مواردی ضروری است که درمان های غیرجراحی موثر نبوده و بیمار به شدت دچار درد و علائم دیگری مانند تنگی کانال نخاعی، فشار روی ریشههای عصبی و یا فشار روی نخاع مرکزی باشد. برای تعیین ضرورت جراحی، پزشک معالج باید بررسی های لازم را انجام دهد و بر اساس شدت علائم و نوع مشکل، تصمیم گیری کند که آیا جراحی ضروری است یا خیر. در برخی موارد، مانند شکستگی استخوان ستون فقرات، جراخی بلافاصله ضروری است. در موارد دیگر، پزشک ارتوپد ممکن است به بیمار توصیه کند که ابتدا روش های درمانی غیرجراحی را امتحان کند و در صورتی که بهبود قابل توجهی نداشت، به جراحی روی آورد.
سوالات متداول
عمل دیسک مصنوعی کمر، یکی از روشهای عمل ستون فقرات است که در آن دیسک فشرده و یا پاره شده کمر با یک دیسک مصنوعی جایگزین میشود. این روش جراحی معمولاً برای درمان دردهای کمر و علائم مرتبط با آن مانند درد پا، تنگی کانال نخاعی و فشار روی ریشههای عصبی استفاده میشود.
عمل ستون فقرات، مانند هر جراحی دیگری ممکن است با خطراتی همراه است. این خطرات شامل عوارض جانبی مانند عفونت، خونریزی، ترومبوز عمیق و آسیب به عصبها یا بافتهای اطراف باشد. همچنین، ممکن است عمل ستون فقرات به دلیل پیچیدگیهای آن، با خطرات خاص خود همراه باشد.
نتیجه گیری
جراحی ستون فقرات یک روش درمانی است که در مواردی که ستون فقرات تحت فشار قرار میگیرد و باعث درد و محدودیت حرکت میشود، مورد استفاده قرار میگیرد. با استفاده از عمل ستون فقرات، پزشک میتواند علائم دردناک و محدودیت حرکت را بهبود بخشید و فشار روی اعصاب را کاهش دهد. هرچند که عمل ستون فقرات میتواند بهبودی قابل توجهی در علائم ایجاد کند، اما بهتر است پیش از تصمیم گیری در مورد جراحی، با متخصص ارتوپدی مشورت کنید.