ممکن است بسیار با واژه اسپوندیلولیزیس مواجه شده باشیم و این سوال برایمان مطرح شده باشد که به چه عارضهای اسپوندیلولیزیس گفته میشود. در این مقاله قصد داریم به طور کامل به بررسی آن بپردازیم و تمام موارد را در این زمینه مورد بررسی قرار دهیم. همراه ما تا انتهای مقاله باشید.
اسپوندیلولیزیس چیست؟
آسیبهایی در نواحی کمر و گردن میتواند برای افراد آزاردهنده و در مواردی باعث اختلال در زندگی روزمره شود. به طور مثال ممکن است در اطرافیانتان با شخصی ملاقات داشته باشید که از وجود کیفوز یا گوژپشتی شاکی باشد. همچنین ممکن است بعد از مراجعه به پزشک و شاکی بودن از درد بسیار در کمر، پزشک به شما اعلام کند که به اسپوندیلولیزیس مبتلا هستید. در این میان سوال برایتان مطرح میشود که اسپوندیلولیزیس چیست؟ و چه زمانی میتوان گفت فرد به اسپوندیلولیزیس مبتلا شده است.
بهتر است بدانیم اسپوندیلولیزیس (Spondylolysis) به شکستگی یا نقص در یکی از قسمتهای مهرههای کمری گفته میشود که این وضعیت بیشتر در قسمت تحتانی کمر (ناحیه کمری) دیده میشود. به بیانی دیگر اسپوندیلولیزیس به آسیب منطقه ای از مهره گفته میشود که فرد را با درد شدید کمر مواجه میکند.
علت بروز اسپوندیلولیزیس چیست؟
ممکن است علت بروز این عارضه دردناک برایتان سوال شود. بهتر است بدانیم بیشتر آسیبهای کمری میتواند ناشی از انجام فعالیتهای ورزشی به صورت غیر اصولی باشد. به بیانی دیگر فعالیتهای ورزشی که نیاز به خم شدن و چرخش مکرر کمر دارند، مانند ژیمناستیک، فوتبال، و وزنهبرداری، میتوانند خطر ابتلا به اسپوندیلولیزیس را افزایش دهند. اما بهتر است بدانیم تنها دلیل آن ورزش نیست. به طور کلی فعالیتهای غیر اصولی میتواند عوارض بسیاری مانند اسکولیوز و یا اسپوندیلولیزیس شود. البته باید توجه داشته باشیم که برخی افراد به صورت ژنتیکی ممکن است بیشتر مستعد اسپوندیلولیزیس باشند که علت آن ضعیف بودن ساختار استخوانی است.
انواع آسیب های دیسک و مهره
علائم اسپوندیلولیزیس چیست؟
در برخی از مواقع ممکن است بر این تصور باشیم که اسپوندیلولیزیس مبتلا هستیم و این نگرانی زندگی ما را تحت تاثیر قرار دهد. بهتر است بدانیم برای پی بردن قطعی این عارضه نیاز است که بهترین متخصص ارتوپد مراجعه کرده و با انجام آزمایشات و … آن را مورد بررسی قرار دهیم. اما بهتر است با علائم آن آشنا شوید، چرا که این مورد میتواند به شما تا حدودی در تشخیص این عارضه کمک کند. به طور کلی علائمی که با خود به همراه دارد شامل:
- درد کمر:درد در ناحیه پایین کمر که معمولاً با فعالیت و ورزش تشدید میشود و با استراحت کاهش مییابد.
- درد تشعشعی: بهتر است توجه داشته باشیم که گاهی درد ممکن است به سمت باسن و پایینتر به سمت پاها منتشر شود.
- محدود شدن حرکات:سفتی در ناحیه کمر و محدود شدن حرکت کمر از علائم دیگر این وضعیت است.
بیشتر بخوانید: عود دیسک کمر بعد از عمل جراحی
تشخیص اسپوندیلولیزیس توسط پزشک
بهتر است بدانیم که برای تشخیص قطعی این عارضه نیاز است که به متخصص مراجعه کرده و مراحل تشخیص را طی کنیم. اگر این سوال برایتان مطرح شده است که پزشک چگونه به وجود این عارضه دردناک پی میبرد، همراه ما باشید. در ابتدا زمانی که به پزشک مراجعه میکنید، پزشک اقدام به بررسی وضعیت مراجع کننده میکند. به بیانی دیگر متخصص از بیمار درباره علائم، زمان شروع درد، شدت و الگوی درد، فعالیتهای جسمانی و ورزشی و هر گونه آسیبدیدگی گذشته میپرسد. پرس و جو کردن درباره این علائم میتواند کمک بسیاری در تشخیص و انجام آزمایشات بعدی به پزشک کند
ممکن است بعد از بررسی وضعیت و علائم فرد، پزشک معاینهای جامع از ناحیه کمر و مهرههای کمری انجام دهد. این شامل لمس ناحیه کمر، ارزیابی دامنه حرکتی، بررسی واکنش به فشار و بررسی علائم عصبی میشود.
در نهایت اگر علائم، نشانههایی از بروز این عارضه را در فرد نشان دهد، پزشک اقدام به تجویز آزمایشاتی میکند. رادیوگرافی اولین مرحله تصویربرداری که میتواند ترکخوردگی یا شکستگی در پارس اینترآرتیکولاریس را نشان دهد. توجه داشته باشید که اگر رادیوگرافی کافی نباشد یا شک به تشخیص وجود داشته باشد، سیتی اسکن میتواند جزئیات دقیقتری از استخوانها و شکستگیهای کوچک نشان دهد.
انواع اسپوندیلولیستزیس چیست؟
همانطور که پیشتر بیان کردیم اسپوندیلولیستزیس یا مهره رانش به شرایطی اطلاق میشود که در آن یک مهره روی مهره زیرین خود به سمت جلو یا عقب میلغزد. اما بهتر است بدانیم این عارضه دارای انواع مختلفی است که آگاهی از آن خالی از لطف نمیباشد. به طور کلی انواع اسپوندیلولیستزیس شامل:
- اسپوندیلولیستزیس مادرزادی: بهتر است بدانیم این نوع به علت نقصهای مادرزادی در مهرهها و مفاصل بین مهرهای ایجاد میشود. ناهنجاریهای مادرزادی ممکن است باعث ضعف یا عدم تشکیل صحیح مهرهها و مفاصل شوند.
- اسپوندیلولیستزیس ایستمی: این نوع به علت شکستگی یا نقص در یک قسمت باریک از مهره، ایجاد میشود. بهتر است بدانیم این نوع بیشتر در ورزشکاران جوان که در معرض حرکات تکراری و استرسهای فیزیکی هستند، دیده میشود.
- اسپوندیلولیستزیس دژنراتیو: این نوع در اثر فرسایش و تغییرات دژنراتیو در مفاصل و دیسکهای بین مهرهای به وجود میآید. این حالت معمولاً در افراد مسنتر رخ میدهد و به دلیل ضعیف شدن دیسکها و مفاصل بین مهرهای است.
- اسپوندیلولیستزیس پس از جراحی: این نوع به علت عوارض ناشی از جراحیهای ستون فقرات ایجاد میشود. برخی جراحیها میتوانند باعث تغییر در استحکام و پایداری مهرهها شوند و منجر به لغزش مهرهها شوند.
بهتر است بدانیم که اسپوندیلولیستزیس همچنین بر اساس میزان لغزش مهرهها درجهبندی میشود:
- درجه 1: لغزش کمتر از 25٪
- درجه 2: لغزش بین 25٪ تا 50٪
- درجه 3: لغزش بین 50٪ تا 75٪
- درجه 4: لغزش بیش از 75٪
- درجه 5 (اسپوندیل پتوزیس): مهره به طور کامل از مهره زیرین جدا شده است.
روش های درمان اسپوندیلولیزیس
اسپوندیلولیزیس (Spondylolysis) به معنی شکستگی یا ترک در یکی از مهرههای ستون فقرات است، معمولاً در بخش تحتانی کمر (مهره کمری پنجم). درمان این عارضه بسته به شدت آسیب، علائم بیمار و سن فرد، میتواند غیرجراحی یا جراحی باشد. در ادامه روشهای اصلی درمان اسپوندیلولیزیس همراه با توضیح آورده شده است:
درمانهای غیرجراحی (محافظهکارانه)
در بیشتر بیماران، بهویژه جوانان و ورزشکاران، درمان اولیه بدون جراحی انجام میشود و معمولا نتیجه مطلوبی دارد.
۱. استراحت و کاهش فعالیت بدنی:
در مراحل اولیه، کاهش یا قطع موقت فعالیتهایی که باعث فشار بر ستون فقرات میشوند (مثل دویدن، پرش یا ورزشهای سنگین) ضروری است. این کار به مهرهها فرصت ترمیم و کاهش التهاب میدهد.
۲. استفاده از بریس یا کمربند طبی:
کمربندهای مخصوص کمری میتوانند حرکت ستون فقرات را محدود کرده و فشار را از ناحیه آسیبدیده کم کنند. استفاده از بریس به مدت چند هفته تا چند ماه، بسته به نظر پزشک، به بهبود کمک میکند.
۳. فیزیوتراپی و تمرینات تقویتی:
پس از کاهش درد، فیزیوتراپی با تمرکز بر تقویت عضلات شکم و کمر آغاز میشود تا از مهرهها حمایت بیشتری شود. تمرینات کششی نیز به بهبود انعطافپذیری و کاهش درد کمک میکنند.
۴. دارو درمانی:
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (مثل ایبوپروفن یا ناپروکسن) برای کنترل درد و التهاب تجویز میشوند. در موارد درد شدید، ممکن است تزریق داروهای ضدالتهاب در اطراف مهره آسیبدیده نیز انجام شود.
درمانهای جراحی
اگر درمانهای غیرجراحی مؤثر نباشند یا مهره دچار لغزش قابل توجه (اسپوندیلولیستزیس) شود، جراحی توصیه میشود.
۱. جوش دادن مهرهها (Spinal Fusion):
در این روش، مهره آسیبدیده با مهرههای مجاور با استفاده از پیچ، میله و پیوند استخوانی به هم متصل میشود تا حرکت بین آنها متوقف شود و درد کاهش یابد.
۲. ترمیم مستقیم ترک استخوان (Pars Repair):
در بیماران جوان که شکستگی تازه و محدود دارند، ممکن است جراح بخش ترکخورده را مستقیماً با پیچهای مخصوص ترمیم کند تا مهره حفظ شود.
روشهای کمتهاجمی (در برخی موارد)
در سالهای اخیر، از روشهای لیزری یا آندوسکوپیک برای کاهش فشار از روی عصبها و ترمیم جزئی مهره استفاده میشود. این روشها با برشهای بسیار کوچک انجام شده و دوره نقاهت کوتاهتری دارند.
در مجموع، هدف از درمان اسپوندیلولیزیس کاهش درد، جلوگیری از پیشرفت آسیب و بازگرداندن توانایی حرکتی طبیعی است. انتخاب نوع درمان باید با توجه به وضعیت بالینی، سن، فعالیت بدنی و نتایج تصویربرداری توسط متخصص ارتوپدی یا جراح ستون فقرات انجام شود.
نتیجهگیری
در این مقاله به بررسی کامل اسپوندیلولیزیس پرداختیم و دانستیم با رعایت نکاتی میتوان از بروز این عارضه آزاردهنده پیشگیری کرد.